LoginRegister
CITI Universitywww.citi.edu.mn ↗
CITI SCIENCE 
International Scholarly Journal
ISSN (Print): 2788-7685e-ISSN (Online): 2788-7693Published by CITI University
Submit Manuscript

Валютын ханшийн өөрчлөлтийг таамаглах аргууд: Америк долларын Монгол төгрөгтэй харьцах ханшийн жишээн дээр

Abstract

Валютын ханш нь гадаад валютын нэг нэгжийг худалдан авахад хэдий хэмжээний үндэсний мөнгөн тэмдэгт шаардлагатайг илэрхийлдэг үнэ юм. Энэхүү судалгаанд Монгол Улсын валютын зах зээл дэх ам.долларын ханшийг ашиглав. Валютын ханшийн өөрчлөлт нь бараа, үйлчилгээний үнээр дамжин иргэдийн амьжиргаанд нөлөөлдөг. Гадаад валютын ханш өсөхөд импортын бараа, бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэж, улмаар инфляц өсөх нөхцөл бүрддэг. Харин экспортлогч байгууллага, иргэдийн хувьд гадаад валютын ханшийн өсөлт нь орлого, ашгийг нэмэгдүүлэх боломжтой. Мөн гадаад валютаар хадгаламж эзэмшигчдэд ашигтай нөхцөл бүрдүүлдэг. Үүний эсрэгээр, гадаад валютын ханш буурах нь экспортлогч байгууллага, иргэдийн орлого, ашигт сөргөөр нөлөөлж болзошгүй. Энэхүү судалгааны ажлын хүрээнд ам.долларын ханшийг ARMA болон ARCH бүлгийн загваруудын тусламжтайгаар загварчилж, прогноз хийлээ. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд санхүүгийн хувьсагчийн хэлбэлзлийн шинж чанарыг нарийвчлан илэрхийлэх чадвартай ARCH бүлгийн загварууд илүү ач холбогдолтой, оновчтой болох нь харагдаж байна.

References

  1. Бямбацогт Ц., Цэнгүүнжав Б. (2016). Валютын ханшийн эдийн засагт үзүүлэх нөлөө. Улаанбаатар.

  2. Даваажаргал Л. (2015). Ханшийн инфляцид үзүүлэх нөлөөлөл. Улаанбаатар.

  3. Заяа Ц. (2014). Валютын ханшийн прогноз ба ARFIMA загвар. Улаанбаатар.

  4. Лхагвадорж М. (2010). Валютын ханшийн хэлбэлзлийн банкинд үзүүлэх нөлөө. Улаанбаатар.

  5. Мөнхбаяр Ц., Даваадалай Б. (2010). Гадаад валютын дотоодын захын дарамтыг хэмжих нь: EMP индекс. Улаанбаатар.

  6. Мөнхзул Б. (2014). Төгрөгийн гадаад валюттай харьцах ханшийн импортод үзүүлэх нөлөөг тооцох нь. Улаанбаатар.

  7. Мөнхзул Б. (2014). Төгрөгийн гадаад валюттай харьцах нэрлэсэн ханшийн инфляцид үзүүлэх нөлөө. Улаанбаатар.

  8. Пүрэвсүрэн Ж. (2013). Эрдэм шинжилгээний бүтээлийн эмхэтгэл. Улаанбаатар.

  9. Үндэсний статистикийн хороо. (2018). EViews программыг шинжилгээнд ашиглах нь: Гарын авлага. Улаанбаатар.

  10. Kozhan, R. (2010). Financial Econometrics Using EViews.

  11. Үндэсний статистикийн хороо. https://www.1212.mn/